31 Ağustos 2015 Pazartesi

ALTIN EMLAK CAPITAL'DE !
Yazılı basında haberlerine en sık yer verilen emlak zinciri olan ALTIN EMLAK bugün iş dünyasının en önemli yayınlarından olan CAPITAL Dergisi’nde yer almaktadır. Haberin görselini ek’li dosyada bulabilirsiniz. Saygılarımızla, ALTIN EMLAK GENEL MÜDÜRLÜK WX&**-/ İm / r^=— x. ^P/ W3EttPgailBjBBİjj5WSBjjİE?!İ^M^^^^^^^^^^^^^ttMl^^^^^^^^^^^B^^^J^Z^2 Sa^av/ ^--^¦'fei®l& I ¦¦ PHHtfS g^H^v/ 1 r^jfc^Mİ^—jgj" > I H^m l^HKf ı I ' ;,1 :; I ^¦^^¦1 ft m E.^^^^^Bailfe\ '-^/H^^H^^BI K^^Rli^HHH ¦ B I^H ^B -' '"^ flHHSR^^^^HI^^^VI ¦^uîiij SiSİhÎImI ROBB'un istatistiklerine göre 2014 yılında, yacağım anlamak için önce kapasite kullanım oranına yeni açılan her 4 işletmeden l'i kapandı. bakmak gerekiyor. Kapasite kullanımı yüzde 75'in al- Sadece geçtiğimiz haziranda kapanan şirket tında ise tehlike çanları çalmaya başlıyor. Akaryakıt da- sayısı bini buldu. Bu durumu tek bir sebebe ğıtımında şirketin geleceğini istasyon sayısı belirliyor. bağlamak zor. Aııcak faaliyet gösterilen sek- Bir akaryakıt dağıtım şirketinin hayatına devam etmesi törde, işin matematiğini ve dinamiklerini bilmek, şirke- için minimum 100 istasyonu olması gerekliği, sektörün tin kısa sürede kapanmasını önleyip hayatına devam önde gelenleri tarafından belirtiliyor, etmesini sağlıyor. Perakendede ise kira/ciro oranı önemli. Kira gi- İşiıı matematiğini öğrenmenin yolu ise her sektör derinin, cironun yüzde 15'ini geçmemesi temel kural için kritik yaşam göstergelerini anlamaya ve bunların olarak öne çıkıyor. Havalimanı işletmeciliğinde oyu- tehlike sınırlarını geçmemeye bağlı... Çünkü, her sek- nuıı kuralını yolcu sayısı belirliyor. 1 milyonun altında törün kendine özgü farklı yaşam sınırları var ve bu yolcu kapasitesi olan havalimanları tercih edilmiyor, sınırlar aşıldığında şirketiniz tehlikeli duruma giriyor. Emlak sektöründe bir şirketin zarar etmeden yaşayabil- Örneğin, demir çelikte bir şirketin yaşayıp yaşama- mesi ayda en az 2 satış ve 4 kiralama yapmasına bağlı, CAPITAL 9/2015 99 YASfflCT SIIMIIC^» Aslında işin matematiği belli. Hayatta kalmak isteniyorsa "yaşayabilirlik sınırına" dikkat etmek gerekiyor. Turizmde bu sınırı doluluk oranı oluşturuyor. Yüzde 50'nin altı hayati risk demek. Demir çelikte kapasite kullanımı kritik. Kapasitenin yüzde 75'in altına inmesi tehlike anlamına geliyor. Gıda perakendeciliğinde ise giderlerin cironun yüzde 21'ini aşmaması gerekiyor. Hazır giyim ve teknoloji marketlerinde işler kiraya bağlı. Kira cironun yüzde 15'ini geçerse tehlike çanları çalıyor. İşte 20 sektörde hayatta kalmanın kritik sınırları... AYÇE TARCAN AKSAKAL t aaksakal@capital.com.tr OBB'un istatistiklerine göre 2014 yılında, yeni açılan her 4 işletmeden l'i kapandı. Sadece geçtiğimiz haziranda kapanan şirket sayısı bini buldu. Bu durumu tek bir sebebe bağlamak zor. Aııcak faaliyet gösterilen sektörde, işin matematiğini ve dinamiklerini bilmek, şirketin kısa sürede kapanmasını önleyip hayatına devam etmesini sağlıyor. İşin matematiğini öğrenmenin yolu ise her sektör için kritik yaşam göstergelerini anlamaya ve bunların tehlike sınırlarını geçmemeye bağlı... Çünkü, her sektörün kendine özgü farklı yaşam sınırları var ve bu sınırlar aşıldığında şirketiniz tehlikeli duruma giriyor. Örneğin, demir çelikte bir şirketin yaşayıp yaşamayacağım anlamak için önce kapasite kullanım oranına bakmak gerekiyor. Kapasite kullanımı yüzde 75'in altında ise tehlike çanları çalmaya başlıyor. Akaryakıt dağıtımında şirketin geleceğini istasyon sayısı belirliyor. Bir akaryakıt dağıtım şirketinin hayatına devam etmesi için minimum 100 istasyonu olması gerekliği, sektörün önde gelenleri tarafından belirtiliyor. Perakendede ise kira/ciro oranı önemli. Kira giderinin, cironun yüzde 15'ini geçmemesi temel kural olarak öne çıkıyor. Havalimanı işletmeciliğinde oyunun kuralını yolcu sayısı belirliyor. 1 milyonun altında yolcu kapasitesi olan havalimanları tercih edilmiyor. Emlak sektöründe bir şirketin zarar etmeden yaşayabilmesi ayda en az 2 satış ve 4 kiralama yapmasına bağlı, CAPITAL 9/201Ş 99 Hazır giyimden sanayiye, perakendeden aırizme kadar 18 sektörde hayatta kalmanın kritik sınırlarını araştırdık. KAPASİTE KULLANIMI ÖNEMLİ! Kapasite kullanımı, sanayide en kritik gösterge. Bu önemli rakamsal gösterge beyaz eşyadan mobilyaya, demir çelikten tekstile ve yapı malzemelerine kadar sanayinin farklı dallarındaki birçok şirket için hayatta kalmanın kritik sınırını çiziyor. Ode Yalıtım Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Turan, verimli çalışan, gerçek bir sanayi kuruluşunun kapasite kullanım oranının yüzde 90-95 bandının altına düşmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Turan, "Kapasite kullanım oranının yüzde 50'nin altında olması büyük bir risk oluşuıruyor. Sürekli bu oranlarla çalışan şirketlerin verimliliği sağlamaları ve kârlı olmalan çok zor' diyor. Seramiksaıı Karo Fabrikası Müdürü Mehmet Gürkaıı ENGİN KÜÇÜK ^i ¦r j- c. ¦L "DUŞUK KAPASİTE RİSK YARATIYOR" ALİ PANDIR / ERDEMİR GRUBU YKB Özkan, yüksek yiizdeli kapasite kullanım oranlarının sektör için kritik yaşam göstergesi olduğunu söylüyor. Beyaz eşya sektöründe de bir firmanın sağlıklı yaşamına devam etmesi için kapasite kullanım oranının yüzde 80-85 bandında olması hedefleniyor. Vestel CEO'su Turan Erdoğan, "Kapasite kullanımının yüzde 85'in altına düşmemesine son derece dikkat ediyoruz. Bunun için 3 vardiya çalışıyoruz" diyor. Dünya Çelik Birliğine göre çelik sektöründe de "yaşayabilirlik sının" olarak belirlenen kapasite kullanım oranı yüzde 75. Sektördeki bir işletmenin kapasitesinin bu oranın akına düşmesi, hayatta kalmasını tehlikeye sokuyor. CİRO ETKİLENİYOR Mobilya ve yapı malzemeleri firmalarında da kapasite kullanımı kritik. Seri üretim yapan mobilya şirketlerinde kapasite kullanım oranlarının yüzde 72'ııin allına düşmesi, cirolarında gerilemeye yol açıyor. Mobilya Sanayi İş Adamları Derneği (MOBSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Engin Küçük, "Toptan mobilya üretimi yapan finnalar için kapasite kullanım oranının yaizde 80'in altına düşmesi zarar demek" diyor. Tekstil ve otomotivde de kapasite kullanım oranı kritik yaşam göstergeleri arasında. Son 10 yıldır tekstilde kapasite kullanımı yüzde 75-80 aralığında gerçekleşiyor. Akkuş Tekstil Başkan Yardımcısı Fasih Akkıış, "Tekstildeki bir firmanın kapasite kullanım oranının yüzde 65-70'in altına düşmemesi gerekiyor" diyor. Bu oranın altına düşmesi hayatta kalmasını zorlaştırıyor ve tehlike sinyalleri çalmaya başlıyor. Otomotivde de kapasite kullanımı kritik... Uzun yıllar Temsa'nın CEO'luğıııııı yaparı Melımel Bııldurgan, "Otomotivde kapasite kullanım oranı yüzde 70 seviyelerinde ise genel gidişatı kurtarır. Hatta biraz da başa baş dengenin de üzerine çıkılmış olur" diyor. Otomotivde kapasite kullanımı kadar kritik iki yaşam sınırı daha var. Bunlardan ilki ihracat oranı, ikincisi ise işletme sermayesi. Bııldurgan, "Otomotivde üretici firmalar yaşayabilirlik sınırlarını üst düzeye çekmek isliyorsa mutlaka ihracatlannın, üretimlerinin eıı az yüzde 30 u düzeyinde olması gerekli" diyor. HANGİ RAKAM ÖNEMLİ? Turizmde ise yaşam sınırını bir nevi kapasite kullanım oranı olan dolııhık seviyesi belirliyor. Küçük Oteller Derneği Başkanı Ömer Fanık Boyacı, "Otellerin hayatla kalabilmesi için doluluk oranlannın yüzde 50'nin altına düşmemesi lazım" diyor. Turizmde yüzde 50 doluluk HAYATİ SINIR Dünya Çelik Birliği'ne göre çelik sektöründe 'yaşayabilirlik sınırı' olarak belirlenen kapasite kullanım oranı yüzde 75 seviyesinde. Geçen yıl Türkiye'de yassı çeiik sektörünün 18,2 milyon ton olan kapasitesinin yüzde 57'si kullanıldı. NORMALİN ALTINDA 10,4 milyon ton civarında üretim gerçekleşirken yaklaşık 7,S milyon tonluk kapasite değerlendirilemedi. Türkiye'de çelik sektöründe normal yaşam seviyesinin altında kalan kapasite kullanım oranı, sektörün sürdürülebilirliğine zarar veriyor ve ciddi bir risk yaratıyor. BU ORANLARA DİKKAT Sektörün yaşayabilirlik göstergeleri arasında şirketlerin finansal rasyoları da önemli. Geçmiş yıllarda AB'de yapılan çalışmalara göre çelik sektörünün FAVÖK/ciro oranının en az yüzde 10 seviyesinde olması gerektiğini gösterdi. Sektördeki entegre tesisler içinse bu oran en az yüzde 13,5 olmalı. Yine sektördeki bir işletmenin yaşamını sürdürmesi içinse FVÖK/ciro oranının en az 1,5 olması gerekiyor. !UBU YKB g 2 VARDİYANIN ALTI TEHLİKELİ PERİHAN İNCİ / İNCİ HOLDİNG YKB I 1 f İZLENEN RAKAMLAR , I Üretim şirketleri için yaşayabilirlik göstergelerinin m başında üretim adedi ve çalışılan vardiya sayısı bulunuyor. Üretim şirketlerinin ayakta kalması için 3 vardiya sistemi üzerinden minimum 2 vardiya çalışmaları lazım. Bunun yanında en az yüzde 60 makine kullanım oranına sahip olmak da önemli. KÂRLILIK DENGESİ Brüt kârlılık dengesi de sektörden sektöre değişmekle birlikte en az yüzde 15 kârlılığın sürdürülebilirlik için şart olduğunu düşünüyorum. Ayrıca üretim yaparken ne kadar makine zamanı ve insan zamanı harcadığınız da çok önemli. Stratejik planımız gereği şirketlerimizin üretim birim zamanlarını her yıl yüzde 2-3 oranında iyileştirmelerini hedefliyoruz. NAKİT AKIŞI Nakit akışı da bir şirketin temel sürdürülebilirlik göstergesi. Büyüme dönemleri dışında şirketlerimizin mutlaka pozitif nakit akışı üretmelerini önemsiyorum. Kriz zamanlarında ise gerekirse küçülerek nakit akışını pozitifte tutmaya çalışıyorum. oranı ise başa baş noktayı temsil ediyor. Boyacı, yüzde 50 doluluk oranını yakalayamayan işletmelerin sürdürülebilir olmadığını belirtiyor. Boyacı, ''Otellerde yüzde 50-55'in üzerinde doluluk yakalandıktan sonra kârlılık süreci başlayabilir'' diyor. Birçok sektörde ise yaşayabilirlik sınırını gösteren temel göstergelerin arasında satış noktası sayısı yer alıyor, özellikle perakende ve akaryakıt sektörlerinde satış noktası sayısı bir şirketin yaşam sınırını belirliyor. Akaryakıt sektöründe kısa sürede ilk 10 oyuncu arasına giren Kadoii'in yönetim kurulu başkanı Tarkan K.adooğlu, "Akaryakıtta bir işletmenin yaşayabilmesi için eıı az 100 istasyona ulaşması lazım" diyor. Benzer durum hazır giyim sektörü için de geçerli. Çocuk giyiminde hızla büyüyen B&G Store'un kurucusu Seyudullah Nebati hazır giyimde bir işletmenin hayatının mağaza sayısına bağlı olduğunu belirtiyor. "Mağaza sayısı 50'deıı aşağı olmamalı" diyen Nebati, sektörün kritik yaşam sınırları için şöyle diyor: "Çocuk giyimindeki bir markanın stok oranı mak- fi) sektörde hayatta kalmanın kritik göstergeleri Yeme-içme Akaryakıt En az 100 istasyon olmalı, bu rakamın altı verimli bulunmuyor, risk yaratıyor. Bankacılık Faiz gelirinin varlıklara oranı, mevduatın krediye dönüşme oranı kritik. Beyaz eşya Kapasite kullanımı yüzde 85'in altına düşmemeli. İdeali 3 vardiya çalışmak. Oem/^jetffl^^^^^JÇapasit^ttillamm^üzd^S^r^altın^dijşmeme^ Emlak Bu alanda ayda en az 2 satış ve 4 kiralama yapmak uzmanlar için kritik bulunuyor. E-ticaret Giderler cironun yüzde 10'unu geçmemeli. Mobil oranı yüzde 40 ve üzerinde gerçekleşmeli. Gıda perakende Giderlerin oranı yüzde 21'i geçmemeli, envanter kayıpları ise binde 5'te kalmalı. Havalimanı işletme Yıllık yolcu kapasitesi 1 milyonun üzerindeki havalimanlarına yatırım yapılmalı. Hazır giyim Mağaza sayısı 50'den aşağı olmamalı. Kİra/ciro oranı yüzde 15'i geçmemeli. /njaa^^^^^^^^^KreduDramJjzkaynağKjeçmemelUlkJansmandaj^ Mobilya Seri üretimde kapasite yüzde 80'in altına düşmemeli. Butik üretimde yüzde 60 ve üzeri hedeflenmeli. Otomotiv İhracat üretimin yüzde 30'unu yakalamalı, kapasite kullanımı yüzde 70'in altında kalmamalı. Sigorta Kârlılık için bileşik rasyo oranı yüzde 100'ün üzerinde olmamalı. Teknoloji perakende FAVÖK yüzde 5 ve üzerinde, giderlerin satışlara oranı da yüzde 12-14 arasında kalmalı. Tekstil Kapasite kullanımı yüzde 65-70'in altına düşmemeli. Kârlılıkta yüzde 10'un altı riskli. Telekom Kayıp oranının yüzde 30'un üzerinde olmaması yaşam göstergesi olarak kabul ediliyor. Turizm Otellerin doluluk oranının yüzde 50'nin altına düşmemesi kâr edebilmek için zorunlu. Üretim/sanayi Minimum 2 vardiya çalışmak, en az yüzde 60 makine kullanım oranına sahip olmak lazım. Yapı malzemeleri Stok seviyesi maksimum 45 gün olmalı. Kapasite kullanımının yüzde 50'nin altında olması riskli. Yeme-içme Restoran kirası cironun yüzde 10'unu, yiyecek-içecek maliyeti de yüzde 25'ini geçmemeli. oram ise başa baş noktayı temsil ediyor. Boyacı, yüzde sına giren Kadoii'in yönetim kurulu başkanı Tarkan K.a- 50 doluluk oranını yakalayamayan işletmelerin sürdü- dooğlu, "Akaryakıtta bir işletmenin yaşayabilmesi için rülebilir olmadığını belirtiyor. Boyacı, ''Otellerde yüzde eıı az 100 istasyona ulaşması lazım" diyor. 50-55'in üzerinde doluluk yakalandıktan sonra kârlılık Benzer durum hazır giyim sektörü için de geçerli, süreci başlayabilir'' diyor. Çocuk giyiminde hızla büyüyen B&G Store'un kurıı- Birçok sektörde ise yaşayabilirlik sınınnı gösteren cusıı Seyudullah Nebati hazır giyimde bir işletmenin temel göstergelerin arasında satış noktası sayısı yer hayatının mağaza sayısına bağlı olduğunu belirtiyor, alıyor, özellikle perakende ve akaryakıt sektörlerinde "Mağaza sayısı 50'deıı aşağı olmamalı" diyen Nebati, satış noktası sayısı bir şirketin yaşam sınırını belirliyor. sektörün kritik yaşam sınırları için şöyle diyor: Akaryakıt sektöründe kısa sürede ilk 10 oyuncu ara- "Çocuk giyimindeki bir markanın stok oranı mak- Akaryakıt En az 100 istasyon olmalı, bu rakamın altı verimli bulunmuyor, risk yaratıyor. Bankacılık Faiz gelirinin varlıklara oranı, mevduatın krediye dönüşme oranı kritik. Beyaz eşya Kapasite kullanımı yüzde 85'in altına düşmemeli. İdeali 3 vardiya çalışmak. ^em/^jetffl^^^^^JÇapasit^ttillamm^üzd^S^r^altın^dijşmeme^ Emlak Bu alanda ayda en az 2 satış ve 4 kiralama yapmak uzmanlar için kritik bulunuyor. E-ticaret Giderler cironun yüzde 10'unu geçmemeli. Mobil oranı yüzde 40 ve üzerinde gerçekleşmeli. Gıda perakende Giderlerin oranı yüzde 21'i geçmemeli, envanter kayıpları ise binde 5'te kalmalı. Havalimanı işletme Yıllık yolcu kapasitesi 1 milyonun üzerindeki havalimanlarına yatırım yapılmalı. Hazır giyim Mağaza sayısı 50'den aşağı olmamalı. Kİra/ciro oranı yüzde 15'i geçmemeli. Jfgaa^^^^^^^^^Çred^ranujzkaynagKje^nemelUlldansmand^rojenir^üzd^S^OIı^atılmalı^^^^^^^^^^ Mobilya Seri üretimde kapasite yüzde 80'in altına düşmemeli. Butik üretimde yüzde 60 ve üzeri hedeflenmeli. Otomotiv İhracat üretimin yüzde 30'unu yakalamalı, kapasite kullanımı yüzde 70'in altında kalmamalı. Sigorta Kârlılık için bileşik rasyo oranı yüzde 100'ün üzerinde olmamalı. Teknoloji perakende FAVÖK yüzde 5 ve üzerinde, giderlerin satışlara oranı da yüzde 12-14 arasında kalmalı. Tekstil Kapasite kullanımı yüzde 65-70'in altına düşmemeli. Kârlılıkta yüzde 10'un altı riskli. Telekom Kayıp oranının yüzde 30'un üzerinde olmaması yaşam göstergesi olarak kabul ediliyor. Turizm Otellerin doluluk oranının yüzde 50'nin altına düşmemesi kâr edebilmek için zorunlu. Üretim/sanayi Minimum 2 vardiya çalışmak, en az yüzde 60 makine kullanım oranına sahip olmak lazım. Yapı malzemeleri Stok seviyesi maksimum 45 gün olmalı. Kapasite kullanımının yüzde 50'nin altında olması riskli. Yeme-içme Restoran kirası cironun yüzde 10'unu, yiyecek-içecek maliyeti de yüzde 25'ini geçmemeli. Capital 9/2015 101 ARAŞTIRMA "GİDERLER YÜZDE 21 İ ASLA GEÇMEMELİ" simum yüzde 15 olmalı. FAVÖK oranı da yüzde 15'in altında kalmamalı. Kredi büyüklüğü, şirket büyüklüğünün yüzde 20'siııi; kira ve personel giderleri de cironun yüzde 35'iııi kesinlikle aşmamalı." KİRALAR ÇOK BELİRLEYİCİ Perakendede bir şirket için hayatta kalmanın sınırını gösteren temel göstergelerin başındaysa metrekare başına satışla kira maliyetinin ciro içerisindeki payı bulunuyor. Gıda ve giyim perakendesinde hedef rakamlar değişmekle birlikte kiranın, cironun yüzde 15'ini geçmesi kârlılığı sıkıntıya sokuyor. Bu nedenle sektördeki markalar kira-ciro oranlarını maksimum yüzde 15 ve altında tutmaya özen gösteriyor. Penti Yönetim Kurulu Başkanı Sami Kariyo, perakendede kira giderinin ciro içindeki payının yüzde 15'i geçmemesi gerektiğini belirtiyor. Bu oranlar geçildiğinde kârlılık azalıp verimlilik düşüyor. Perakendede Bagozza markasıyla faaliyet gösteren Öme Giyim'in yönetim kurulu üyesi Maiımut Aslan, sürdürülebilirlik için ":Kira giderinin mağazamızın cirosunun yüzde 12'sini geçmemesine dikkat ediyoruz" diyor. MAHMUT ASLAN CEMAL ÖZEN / özen grup CEO'SU ALTİN ORANLAR Bir süpermarketin giderleri en çok yüzde 21 seviyesinde olmalı. Kârlılığı ise yüzde 25-26 dolaylarında gerçekleşmeli. Buna göre esas faaliyet kârınınsa yüzde 4 olması gerekiyor. Bir süpermarketin sağlıklı ve sürdürülebilir olması içinse şirkete göre değişmekle birlikte ortalama saha giderleri yüzde 17 seviyesinde olmalı. Merkez giderlerinin yüzde 4, kira giderlerinin yüzde 3,5, personel giderlerininse yüzde 7 seviyelerinde olması lazım. Bu altın oranlar gıda perakendesinde faaliyet gösteren bir firmanın sağlıklı çalışması ve sürdürülebilir olması için son derece önemli. STOK KURALI Toplamda 36 gün stok devir gününe sahip bir şirketin en az 51 gün ortalama ödeme gününe sahip olması gerekiyor. Bu sayede negatif işletme sermayesi oluşur ve büyümek için fon elde edebilir. Envanter kayıpları da minimize edilip kontrol altına alınmalı. Bir süpermarketin envanter kayıpları binde 5 olmalı. Ancak bu konuda binde 8'e kadar oranlar kabul edilebilir seviyeler. YAZ VE KIŞ FARKLI Meyve sebze fireleri yazın yüzde 7-6, kış aylarında ise yüzde 5-6 oranlarında olmalı. Ortalamada yüzde 7 fire oranı olması gerekiyor. Ette ise yüzde 2 oranı nispetinde olmalı. Bu veriler ışığında gıda perakendesindekl bir şirket hayatını sürdürebilir ve büyümeyi yakalar. Teknoloji perakendeciliğinde de kira giderleri önemli bir maliyet kalemi. Bu nedenle teknoloji perakendecileri kritik yaşam göstergelerinin başında yer alan kira giderlerinin ciro içindeki payını sürekli düşürmeye çalışıyor. Bimeks Başkan Yardımcısı Alımed Akgiray, kira giderlerinin toplam satış içindeki payının yüzde 3-4 aralığını geçmemesi gerektiğini belirtiyor. Gıda perakendeciliğinde de kira giderinin ciro içindeki payının düşük seviyelerde olması hedefleniyor. Makro Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Songör, "Gıda perakendede faaliyet gösteren bir şirket için kira tutarının ciroya oranı yüzde 3,5'i geçmemeli'' diyor. Kiranın bir günlük cirodan fazla olmaması gerektiğini belirten Songör, hızlı tüketim sektörü için kritik yaşam göstergelerini şöyle sıralıyor: "Metrekareye düşen aylık müşteri sayısı 50'nin üstünde olmalı. Toplam stok yükü, işletmenin bir aylık toplam cirosunu geçmemeli." 102 CAPITAL 9/ 2015 fTjHTT' ¦ CEMAL ÖZEN / özen grup ceo'SU simum yüzde 15 olmalı. FAVÖK oranı da yüzde 15'in altında kalmamalı. Kredi büyüklüğü, şirket büyüklüğünün yüzde 20'siııi; kira ve personel giderleri de cironun yüzde 35'iııi kesinlikle aşmamalı." KİRALAR ÇOK BELİRLEYİCİ Perakendede bir şirket için hayatta kalmanın sınırını gösteren temel göstergelerin başındaysa metrekare başıııa satışla kira maliyetinin ciro içerisindeki payı bulunuyor. Gıda ve giyim perakendesinde hedef rakamlar değişmekle birlikte kiranın, cironun yüzde 15'ini geçmesi kârlılığı sıkıntıya sokuyor. Bu nedenle sektördeki markalar kira-ciro oranlarını maksimum yüzde 15 ve altında tutmaya özen gösteriyor. Penti Yönetim Kurulu Başkanı Sami Kariyo, perakendede kira giderinin ciro içindeki payının yüzde 15'i geçmemesi gerektiğini belirtiyor. Bu geçildi- ğinde kârlılık azalıp verimlilik düşüyor. Perakendede Bagozza markasıyla faaliyet gösteren Öme Giyim'in yö- Teknoloji perakendeciliğinde de kira giderleri önemli netim kumlu üyesi Maiımut Aslan, sürdürülebilirlik için bir maliyet kalemi. Bu nedenle teknoloji perakendecileri ":Kira giderinin mağazamızın cirosunun yüzde 12'sini kritik yaşam göstergelerinin başında yer alan kira gider- geçmemesine dikkat ediyoruz" diyor. lerinin ciro içindeki payını sürekli düşürmeye çalışıyor. Bimeks Başkan Yardımcısı Alımed Ak- giray, kira giderlerinin toplam satış içindeki MAHMUT Mı ıM ••_!->/ payının yüzde 3-4 aralığını geçmemesi ge- W 1 rektiğini belirtiyor. Gıda perakendeciliğinde [ ""* ** de kira giderinin ciro içindeki payının dii- şük seviyelerde olması hedefleniyor. Makro Yönetim Kumlu Başkanı Mehmet Songör, ^B "Gıda perakendede faaliyet gösteren bir i ¦ ket için kira oranı yüzde 3,5'i Kiranın olnıama- sı gerektiğini Songör, sektörü için kritik yaşam göstergelerini şöyle ^^^B Toplam stok r toplam 102 CAPITAL 9/ 2015 ARAŞTIRMA E-TİCARETTE YASAM SINIRI NE? EN HASSAS GÖSTERGE! Bir firmanın yaşamını belirleyen en kritik göstergelerden biri de kâr marjı oluyor. Songör, hızlı tüketim sektörü için ortalama brüt kâr marjının son 5 yılda yüzde 22'den yüzde 28'e çıktığını belirtiyor. Songör, "Kârlılık kriterleri son 5 yılda giderlerin artması ve ciroların da erimesi nedeniyle daha çok hassasiyet kazandı. 5 yıl önce makul kârlılık ve FAVÖK oluşturmak için yüzde 22'niıı üzerindeki brüt kâr marjı yeterliydi. Bugün ise gider oranlarının yüzde 24'lere dayandığı bir dönem yaşıyoruz. FAVÖK oranlarını yakalamak için brüt kârlılık oranının yüzde 28'in üzerinde olması gerekiyor" diyor. Ahmed Akgiray, teknoloji perakendeciliğinde brüt kârlılıkların yüzde 17-19 aralığında olduğunu belirtiyor. Sektördeki bir şirketin yaşamaya devam etmesi için bu oranların altına inmemeye dikkat etmesi gerekiyor. Akgiray, "Bimeks olarak faaliyet kârımızın yüzde 5'in üzerinde kalmasını süreklilik ve istikrarlı büyümenin bir şaıtı olarak görüyoruz. Toplam faaliyet giderlerimizin satışlarımıza oranının da yüzde 12-14 arasında olmasına dikkat ediyoruz" diyor. Emlak sektöründe ise kritik gösterge aylık olarak yapılan kira ve satış rakamlan. Altın Emlak Genel Müdürü Hakan Erilkun, bir emlak ofisinin verimli sayılabilmesi için ayda ortalama 2 satış ve 4 kiralama yapması gerektiğini belirtiyor. TELEKOMDA ARPU'YA BAKILIYOR Birçok şirketin performansı değerlendirilirken müşteri başına elde ettikleri gelire bakılıyor. İngilizcesi ARPU (Average Revenue Per User) olan bu önemli finansal gösterge, şirketlere bir kullanıcının ya da müşterinin ciroya ya da büyümeye katkısını gösteriyor. ARPU'nun yanı sıra telekom ve GSM sektörleri için kayıp oranı ve müşteri edinim maliyeti de yaşam göstergeleri arasında yer alıyor. Peppers&Rogers Türkiye Genel Mtidürü Selim Üçer, "Telekom'da müşteri edinim maliyeti, ARPU ve kayıp oranı arasında bir denge sağlanamıyorsa kârlılık zora giriyor" diyor. Üçer, telekom sektöründe faaliyet gösteren bir şirket için kayıp oranının yüzde 30'urı üstünde olmasını riskli buluyor. Üçer, müşteri başına gelirde yüzde 20'lik artış sağlamak için şirketlere düzenli olarak ürün geliştirme ve fiyalIama stratejilerini revize etmelerini öneriyor. Sigorta sektöründe ise şirketlerin yaşayabilirlik sınırını bileşik rasyo gösteriyor. Şirketlerin teknik kârlıklannı gösteren bileşik rasyo, oluşan nel hasarın kazanılmış net prime M 1/ CEMAL ERERDİ Mü riC* j 1 J GİDERLER HAYATI Son dönemde birçok yatırımcı ve start up başlangıç maliyetlerinin daha az olmasından dolayı e-ticaret sektörüne yöneldi. Markafoni CEO'su İLKER BAYDAR'a göre sektördeki bir şirketin hayatta kalması için pazarlama ve personel giderlerinin toplamının cironun yüzde 10'unu geçmemesi gerekiyor. MÜŞTERİ FREKANSI Baydar, e-ticaretle ilgili yaşayabilirlik kriterlerini şöyle özetliyor: "Bizde önemli bir konu da müşteri frekansı. Yeni müşteri kazanım adedi elbette kaybedilenin üzerinde olmalı. Bu, çok kritik ve düzenli olarak takip edilmesi gereken bir parametre. Düşüşler ve ani artışlar olduğunda bunun analizini iyi yapmak gerekiyor. Biz, şirket olarak müşteri kazanımını iki katı seviyelerinde tutmaya özen gösteriyoruz. MOBİLDE KRİTİK ORAN Önemli kriterlerden biri de mobil iletişim. Bir e-ticaret işletmesinin mobil oranı yüzde 40 ve üzerinde olmalı, özellikle işletmeler bu oranı dereceli olarak artıramadıklarında kesinlikle bir sorun olduğunu düşünmek gerekiyor. Bizim site trafiğinin yaklaşık yüzde 43,6'i, satışlarınsa yüzde 42,4'e yakını mobil tarafta gerçekleşiyor." bölünmesi sonucu ortaya çıkan hasar/prim oranıyla operasyonel giderlerin kazanılmış prime oranının toplanmasını ifade ediyor. Axa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Cemal Ererdi, sigorta sektörü için bileşik rasyo oranının bir sigorta şirketi için yaşayabilirlik sınırını ifade ettiğini belirtiyor. Ererdi, "Sigorta şirketlerinin bileşik rasyoda 100'ün altında olmaları durumunda kârlı olduğu ve sağlıklı bir yapı oluşturduğu varsayılır" diyor. Bileşik rasyoda yüzde 100 oranının üzerinde olan şirketler ise kâr edemeyen ve yapısal sorunu olan şirketler olarak niteleniyor. Bileşik rasyonun yanı sıra sigorta sektöründe yaşayabilirlik göstergelerinden biri de hasar prim oranı. Peppers&Rogers Group Türkiye Genel Müdürü Selim üçer, hasar prim oranının yüzde 70'in üstünde olmasının sigorta şirketlerinin hayatla kalmalarını ciddi sıkıntıya soktuğunu belirtiyor. Üçer, "Hasar prim oranı yüzde 70'iıı üzerindeki şirketlerin yaşaması zorlaştı" diyor.H 104 CAPITAL 9/2U1Ş hassas Bir firmanın yaşamını belirleyen en kritik göstergeler- '1 |>J den biri de kâr marjı oluyor. Songör, tüketim sek- 1 törii için ortalama brüt kâr marjının son 5 yılda yüzde _J 22'den yüzde 28'e çıktığını belirtiyor. Songör, "Kârlılık kriterleri son 5 yılda giderlerin artması ve ciroların da m 4 erimesi nedeniyle daha çok hassasiyet kazandı. 5 yıl önce makul kârlılık ve FAVÖK oluşturmak için yüzde ^ 22'niıı üzerindeki brüt kâr marjı yeterliydi. Bugün ise X gider oranlarının yüzde 24'lere dayandığı bir dönem ya- v^J şıyoruz. FAVÖK oranlarını yakalamak için brüt kârlılık oranının yüzde 28'in üzerinde olması gerekiyor" diyor. ij Ahmed Akgiray, teknoloji perakendeciliğinde brüt \ kârlılıkların yüzde 17-19 aralığında olduğunu belirtiyor. Sektördeki bir şirketin yaşamaya devam etmesi için bu oranların altına inmemeye dikkat etmesi gerekiyor. Akgiray, "Bimeks olarak faaliyet kârımızın yüzde 5 in üze- rinde kalmasını süreklilik ve istikrarlı büyümenin bir ^vi|MjlİM|||İfl|||||H şaıtı olarak görüyoruz. Toplam faaliyet giderlerimizin satışlarımıza oranının da yüzde 12-14 arasında olmasına dikkat ediyoruz" diyor. Emlak sektöründe ise kritik gösterge aylık olarak ^paaljJp|aH yapılan kira ve satış rakamlan. Altın Emlak Genel Mü- diirü Hakan Erilkun, bir emlak ofisinin verimli sayıla- ^MHİİvUplipİn bilmesi için ayda ortalama 2 satış ve 4 kiralama yapması gerektiğini belirtiyor. TELEKOMDA ARPU'YA BAKILIYOR Birçok şirketin performansı değerlendirilirken müşteri ^UiMİ|sigjgllgk|M başına elde ettikleri gelire bakılıyor. İngilizcesi ARPU (Average Revenue Per User) olan bu önemli finansal gösterge, şirketlere bir kullanıcının ya da müşterinin ciroya ya da büyümeye katkısını gösteriyor. ARPU'nun yanı sıra telekom ve GSM kayıp oranı ve müşteri edinim maliyeti de yaşam göstergeleri arasında yer alıyor. bölünmesi sonucu ortaya çıkan hasar/prim oranıyla Peppers&Rogers Türkiye Genel Mtidürü Selim Üçer, operasyonel giderlerin kazanılmış prime oranının top"Telekom'da müşteri edinim maliyeti, ARPU ve kayıp lanmasını ifade ediyor. oranı arasında bir denge sağlanamıyorsa kârlılık zora Axa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Cemal Ererdi, giriyor" diyor. Üçer, telekom sigorta sektörü için bileşik rasyo oranının bir si- sektörıinde faaliyet gösteren CEMAL gorta şirketi için yaşayabilirlik sınırını ifade ettibir şirket için kayıp oranının fl. | ğini belirtiyor. Ererdi, "Sigorta şirketlerinin bile- yüzde 30'urı üstünde olmasını ^ M ^ şik rasyoda 100'ün altında olmaları durumunda riskli buluyor. Üçer, müşteri ^ kârlı olduğu ve sağlıklı bir yapı oluşturduğu var- başma gelirde yüzde 20'lik artış ^ sayılır" diyor. Bileşik rasyoda yüzde 100 oranı- sağlamak için şirketlere düzenli nın üzerinde olan şirketler ise kâr edemeyen ve olarak ürün geliştirme ve fiyat- yapısal sorunu olan şirketler olarak niteleniyor, lama stratejilerini revize etme- Bileşik rasyonun yanı sıra sigorta seklörün- lerini öneriyor. de yaşayabilirlik göstergelerinden biri de hasar Sigorta sektöründe ise şir- prim oranı. Peppers&Rogers Group Türkiye ketlerin yaşayabilirlik sınırını Genel Müdürü Selim Üçer, hasar prim oranının bileşik rasyo gösteriyor. Şirket- yüzde 70'in üstünde olmasının sigorta şirketleri- lerin teknik kârlıklannı göste- ¦ niıı lıayatta kalmalarını ciddi sıkıntıya soktuğunu ren bileşik rasyo, oluşan net ~ ( belirtiyor. Üçer, "Hasar prim oranı yüzde 70'iıı hasarın kazanılmış net prime rz. I üzerindeki şirketlerin yaşaması zorlaştı" diyor.H 104 CAPITAL 9/2U1Ş